| Sayisal haberlesme sistemlerinin geleneksel analog sistemlere oranla
isleme kolayligi ve esnekligi, çogullama kolayligi, gürültüye karsi bagisiklik,
az yanilgili iletim gibi avantajlari vardir. Bu nedenle video sinyallerinin
de çesitli amaçlarla sayisal olarak islenmesi, depolanmasi ve iletilmesi
benimsenmektedir. Ancak sayisal video sinyallerinin iletilmesi çok büyük
veri hizlari, depolanmasi da çok büyük bellek boyutlari gerektirmektedir.
Bellek kapasitelerinin ve iletim kanallarinin band genisliklerinin sinirli
olmasi nedeniyle video sinyallerinin düsük veri hizlarinda iletilmesi ve
depolanmasi istenmektedir. Bu nedenle, video sinyallerinin önemli bir kalite
kaybi olmaksizin veri azaltma teknikleri kullanilarak sikistirilmasi konusu
önem kazanmaktadir. Video sinyalleri çok yüksek oranda artiklik içermektedir.
Artiklik iletilmesine gerek duyulmayan bilgidir ve sikistirma islemleriyle
yok edilebilir. Görüntü kalitesinde önemli bir kayip olusturmadan ya da
kabul edilebilir kayiplar olusturarak video sinyallerini daha az sayida
veriyle temsil etmek için yapilan islemlere görüntü sikistirma veya video
sinyallerinde veri azaltma denilmektedir. Sikistirma teknikleri genellikle
bu azalimi tanimlamak için kullanilir ve bit akisindan önemli bir miktarini
azaltir. Bu bir sinyalin istatistiksel kestirimi analiz edilerek yapilabilir.
Görüntü sikistirma islemi video sinyallerine, örnekleme, seviyelendirme
ve kodlama asamalarinda degisik sekillerde uygulanabilir. Frekans bandi
sinirlandirilmis video sinyali, içerdigi bilgiyi kaybetmeyecek ve örtüsmeyecek
sekilde seyrek örneklenebilir. Seviyelendirme herbir katsayiyi temsil eden
bitlerin sayisini azaltan basit bir süreçtir. Seviyelendirmeyi takriben
kayipsiz data azaltimi VLC ve RLC kodlama ile yapilir. MPEG Kodlama Hareketli
resimlerin ve onlarin bilesimini göstermek amaciyla Uluslararasi Standartlar
Örgütü'nün (ISO) güdümünde MPEG (Motion Pictures Expert Group) komitesi
kuruldu. MPEG komitesi hareketli resimlerin digital olarak kodlanmasi için
standartlar gelistirmeye 80'li yillarin sonunda baslamistir. MPEG sikistirma,
verideki fazla ve gerekli olmayan görüntü bilgisini yok ederek hareketli
resim dizilerini kaydetmek için gerekli olan bellek miktarini önemli derecede
azaltir. Toplamda daha az bit hareketli resimlerin çok daha hizli bir sekilde
transfer edilmesi demektir. Böylece yavas fakat pahali olmayan haberlesme
hatlarinin ve depolama cihazlarinin bu yeni hareketli resim uygulamalarinda
kullanilabilecegi anlamina gelmektedir. Bir hareketli resim dizisindeki
iki komsu çerçeve genellikle birbirlerine çok benzerler. Tek fark resmin
bazi kisimlarinin çerçeveler arasinda birazcik kaymis olmasidir. MPEG sikistirma
her yeni çerçeveyi uygun bir sekilde bölümlere ayirip, bu bölümlerin nereden
geldigini belirlemek için bir önceki çerçeveyi arastirarak meydana gelmis
olan zamansal fazlaliklari atmaktadir. Eger su anki çerçevenin içeriginin
bir çogu bir önceki çerçeveden gelmisse, o zaman su anki çerçevenin hepsinin
gönderilmesi fazladan islem olur. Bütün çerçeveyi göndermek yerine, bir
önceki çerçevenin bölümlerini su anki çerçevedeki yeni konumlarina kaydirma
islemi ile yapilir. Tek bir çerçeve içindeki, gökyüzü yada duvar bölgeleri
gibi bir çok parça hemen hemen tamamiyla ayni renktedir. MPEG sikistirma,
görüntüyü uygun bir sekilde bölümlere ayirarak ve gökyüzü , duvar gibi parçalari
tek bir renge indirgeyerek uzamsal fazlaliklari atar. Eger ayni bölgedeki
bir çok piksel noktasi hemen hemen ayni renkteyse, niye ayni renk tekrar
tekrar gönderilsin. Onun yerine bütün bu bölgenin rengi bir kerede gönderilir.
Insan gözü, görüntüdeki en ince ayrintilara dair yapilan yaklasikligi veya
bunlarin bütün bütün atilmasini affeder. Bu bir sanstir; çünkü görüntüde
kaba ayrintidan çok daha fazla ince ayrinti vardir. MPEG sikistirma ince
ayrinti yogunlugunu sadece birkaç gölgeyle yaklasiklik yapar. Bu da bir
çok bitten tasarruf etmek demektir. Ayrica insan gözü , bir noktadaki parlaklik
degisikligini renk degisikligine göre daha çok fark eder. MPEG sikistirma,
gerekli olmayan renkleri atar; çünkü insan gözü ister istemez parlakliga
bakmaktadir. MPEG-2 standartlarina genel yaklasim ITU-T H.261; video kodlama,
yavas hareket eden video-phone ve video konferans sinyallerinin iletimi
için tasarlanmistir. M-JPEG yöntemi JPEG formatinda sikistirilmis resimleri
ard arda siraliyor. Tek tek resimlerin sikistirilmasinin avantaji, M-JPEG
seanslarinin uygun programlarla sonradan sonsuzca islenilebilmesidir ve
dezavantaji ise düsük sikistirma oranidir. M-JPEG tam olarak hiçbir zaman
bir standart haline gelemedi ve ses bilgilerini M- JPEG dosyalarina entegre
etmek içinde bir standart bulunmuyor. MPEG komitesi daha sonra MPEG-1 ve
MPEG-2 standartlarini gelistirmistir. MPEG videolarinin kodlanmasi yüksek
oranda hesaplama islemleri gerektiriyor. MPEG-1 standardi ses ve görsel
isaret bilgilerinin 1.5 Mbps hizinda kodlanmasidir. MPEG-1 bes bölümlü bir
standarttir. Ilk üç bölüm sistem, video ve sestir. Diger iki bölüm MPEG
standardini tamamlayan uyum testi, deneylerin yapimi ve bit akisini üreticiler
yoluyla standardin uygunlugunun dogrulanabilir iddialari için yöntemler
belirtir. Yazilim simülasyonu: MPEG-1 standardinin C-dili uygulamasi dir
(encoder/decoder) . Yazilim uygulamalarini gerçek zamanda bir PC ile kosturmak.
Video CD'ler ve CD'ler için tek board'dur. Bu son ürün bazi ülkelerdeki
marketlerde yerini basariyla almistir. Sadece Çin'de 4 milyon video kod
çözücü satilmistir. Video ve ses kodlama algoritmasi olan MPEG-2, 2-15 Mbps
araliginda digital video iletimini desteklemektedir. Ayni zamanda DSM, TV
( PAL; SECAM, NTSC), kablolu yayin, elektronik sinema, uydu yayinciligi,
EDTV ve HDTV için gerekli uygulamalar, bilgisayar grafikleri, multimedya,
ve video oyunlarini içermektedir. Bu yüzden MPEG-2 standardi video/ses kodlama
dünyasi (depolama ve iletme ) için genel birçözüm saglamaktadir. MPEG-2
algoritmasi düsük bit hizindan yüksek bit hizina, düsük çözünürlükten yüksek
çözünürlüge ve düsük resim kalitesinden yüksek resim kalitesine gibi genis
uygulama alanlari için kullanilabilir. Asagidaki islevler MPEG-2 tarafindan
desteklenmektedir. - Video içinde serbest seçimli erisim,· Geriye dogru
oynatma,· Hizli geri ve ileri arama, Isitsel görsel sekronizasyon, - Hata
toleransi, - Kapasite darliginda tolerans, - Islenebilirlik, - Degisebilir
resim büyüklügü ve resim tekrar frekansi, - 16:9 HDTV modu, - Interlaced
destegi - Surround ses. |
| MPEG-2 kodlama plani DCT ve hareket yoketme interframe kodlamayi kullanir
ve I (intra), P ( Predictive-coded), B(Bidirectional predective codes) resim
kodlama tiplerini destekler. Sekilde gösterilen blok diyagram MPEG-2 kodlamanin
data akisini anlamak için yeterlidir. I, B ve P Resimleri: - Sadece intra
görüntüyü kodlayan I görüntüsü - I görüntüsü veya diger P görüntülerinden
ileri derecede kestirilmis P görüntüleri - I görüntüsünden ya da P görüntüsünden
direkt olarak kestirilen B görüntüleri Ilk gelen görüntü bilgisi intra kodlanarak
I resmi olusturulur. I resmi tek bir resmin sikistirilmis bilgisini depolar.
Intra resimler yaklasik her 0.5 saniyede bir veri akisina yerlestilir. Bu
durum sikistirilmis video metaryali üzerinde ileri geri atlamayi olanakli
kilmaktadir. I resimleri P ve B resimlerinin ortaya çikarilmasi için yola
çikarilan resimlerdir. P resimleri I ve P gibi geçmis resimlerden hareketin
kestirimi ile türetilir. Hem P hem I resimleri yer degisikligi vektörlerinin
hesaplanmasi için referans resimleri olarak hizmet görürler. B resimleri
daha sonra I ve P resimlerinden aradegerleme ile üretilen resimleridir.
MPEG-2 Uygulamalari Kasim 1994'den beri uluslararasi bir standart olan MPEG-2
aslinda birçok alanda uygulanabilir. ATM (asyncrone transfer mode) standartlari
ile baglantili ve HDTV yayini ilgi konusudur. Temmuz 1992'den beri ITU-T
ATM grubu MPEG-2 ile ortak olarak çalismaya baslamislardir.1994'ün baslarinda
MPEG-2 sistemi ABD'de GA HDTV ve Avrupa'da DVB kabul ettiler. ABD yayini
ve kablolu TV MPEG-2 teknolojisini ilk kullananlardandir. Böylece MPEG-2
teknolojisi haberlesmeden bilgisayar oyunlarina kadar degisen uygulama alanlari
içinde digital video kodlamasi için ortak teknoloji oldu. MPEG-2 uygulamalari
bir çok yolla mümkündür. Bunlar sadece yazilim, donanim destekli decoder
ve kodlama/kodçözme uygulamalarinda temel olan DSP'lerdir. MPEG-2 kod çözücüler
1994 sonlarina dogru ticari olarak elde edilmeye baslanilmistir. Sadece
yazilim destekli video kod çözücüleri ( 320x240) boyutlarina esit veya daha
büyük boyutlardaki görüntüleri içeren sikistirilmis video akisini, görüntü
hizlarini azaltarak bir bilgisayarda kodunu çözebilir ve görüntüleyebilir.
Çünkü MPEG-2 video yüksek görüntü kalitesi saglamaktadir. Bilgisayara MPEG-2
kod çözücü takilarak DVD izleyebilir ve gerçek sinema sölenini ek bir donanima
gerek kalmadan mükemmel bir görüntü kalitesiyle yakalayabilirsiniz. Geçen
yil hizmete giren uydudan digital TV yayinlari, gerçekten denemeye deger
bir olay. Bu hizmetle evinize kadar ulasan dünyanin kanalini bir kenara
birakip, yalnizca elde ettigimiz ses ve görüntü kalitesine bakacak olursak
tek kelimeyle TV aliskanliklarinizin degisecegini söyleyebiliriz. MPEG-2
digital video ses iletimiyle bes ses kanalli ( sol, merkez, sag,sol arka,
sag arka) çoklu-kanal konfigürasyonuna ek olarak LFE ( low frequency enhancement)
kanali ve 7 ayri dil seçenegi ile film sirasinda istenilen dilde filmi dinleyebilme
ve en fazla 32 dilde alt yazili film izleyebilme ve filmi farkli açilardan
görüntüleyebilme özellikleriyle gerçegine yakin bir kalitede görüntü sunmaktadir.
|